Rehber · Güncelleme:
Geçici vergi nedir? Dönemler, oran, beyan ve ödeme rehberi
Geçici vergi, ticari kazanç ve serbest meslek kazancı elde eden gelir vergisi mükellefleriyle kurumlar vergisi mükelleflerinin, yıl içinde üçer aylık dönemlerde elde ettikleri kazanç üzerinden peşin ödedikleri vergidir. Ödenen geçici vergi, yıl sonunda verilen yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; yani ek bir vergi değil, yıllık verginin taksitle önden ödenmesidir.
Geçici vergi nedir, neden ödenir?
Geçici vergi, yıl sonunda tek seferde ödenecek gelir veya kurumlar vergisinin yıl içinde parça parça tahsil edilmesini sağlar. Devlet açısından vergi gelirini yıla yayar; mükellef açısından ise yıl sonunda büyük bir vergi yüküyle karşılaşma riskini azaltır.
Her dönem, yılbaşından o dönemin sonuna kadar elde edilen kazanç birlikte hesaplanır; daha önceki dönemlerde ödenen geçici vergiler düşülür ve yalnızca fark ödenir. Yıl sonunda ödenen geçici vergiler yıllık beyannamedeki vergiden mahsup edilir; mahsup edilemeyen tutar için kanunda öngörülen şartlarla iade veya başka vergi borçlarına mahsup talep edilebilir.
Gelir geçici vergi nedir, kurumlar geçici vergi nedir?
Gelir geçici vergi nedir sorusunun cevabı, şahıs şirketi sahiplerini ve serbest meslek erbabını ilgilendirir. Gerçek usulde ticari kazanç elde eden şahıs işletmeleri ile serbest meslek kazancı elde edenler, gelir geçici vergi beyannamesi verir. Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 120. madde bu yükümlülüğü düzenler.
Kurumlar geçici vergi nedir sorusu ise limited ve anonim şirketlerle ilgilidir. Kurumlar vergisi mükellefleri, Kurumlar Vergisi Kanunu 32. madde uyarınca cari dönem kurumlar vergisi oranında kurum geçici vergi beyannamesi verir.
| Konu | Gelir geçici vergi | Kurumlar geçici vergi |
|---|---|---|
| Kimler verir? | Gerçek usulde ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı | Limited, anonim şirketler ve diğer kurumlar vergisi mükellefleri |
| Yasal dayanak | Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 120. madde | Kurumlar Vergisi Kanunu 32. madde |
| 2026 oranı (GİB) | %15 | Genel olarak %25; bankalar, finans ve sigorta şirketleri gibi bazı kurumlar için %30 |
| Mahsup edildiği beyanname | Yıllık gelir vergisi beyannamesi | Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi |
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, zirai kazanç sahipleri (bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre defter tutmayanlar) ve yalnızca ücret, kira, menkul sermaye iradı gibi gelirleri olanlar geçici vergi vermez.
Geçici vergi dönemleri 2026: hangi aylar kapsanır?
Takvim yılı hesap dönemi kullanan mükellefler için geçici vergi dönemleri 2026 yılında da dört adet üç aylık dönemden oluşur. GİB'in beyanname verme ve ödeme süreleri tablosuna göre beyanname, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17'nci günü saat 23.59'a kadar verilir.
| Dönem | Kapsadığı aylar | Beyan ve ödeme son günü |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak – Şubat – Mart | 17 Mayıs |
| 2. dönem | Nisan – Mayıs – Haziran | 17 Ağustos |
| 3. dönem | Temmuz – Ağustos – Eylül | 17 Kasım |
| 4. dönem | Ekim – Kasım – Aralık | İzleyen yılın 17 Şubat'ı |
Geçici vergi dönemleri 2025 için de aynı takvim geçerlidir: 2025'in dördüncü dönemine ait beyanname 2026 yılı Şubat ayında verilmiştir. Son gün resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş gününe uzar. Özel hesap dönemi kullanan şirketlerde dönemler, kendi hesap dönemlerinin üçer aylık bölümlerine göre belirlenir.
4. dönem geçici vergi beyannamesi kaldırıldı mı?
Uzun süre kaldırılmıştı, ancak yeniden geldi. Dördüncü dönem geçici vergi beyannamesi 2020'den itibaren verilmiyordu; yılın son çeyreğinin kazancı doğrudan yıllık beyannamede vergilendiriliyordu. 19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7566 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 120. maddedeki "ilk dokuz ayı için belirlenen" ibaresi madde metninden çıkarıldı.
Bu değişiklik, 1/1/2025 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine uygulanır. GİB'in açıklamasına göre 2025 takvim yılından itibaren dördüncü geçici vergilendirme dönemi beyannamesi verilecektir. Kurumlar vergisi mükellefleri de geçici vergi konusunda bu maddeye tabi olduğundan değişiklik şirketleri de kapsar.
Dördüncü dönemin geri gelmesi, yılın son çeyreği için de nakit planlaması yapmanızı gerektirir. Ekim–Aralık kazancının vergisi artık yıllık beyannameyi beklemeden Şubat ayında ödenir.
Geçici vergi oranı nedir?
Geçici vergi oranı, mükellefin türüne göre değişir. Gelir vergisi mükellefleri için oran, Gelir Vergisi Kanunu 103. maddedeki tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan orandır; GİB'in geçici vergi oranları tablosuna göre bu oran 2025 ve 2026 yıllarında %15'tir.
Kurumlar vergisi mükellefleri için geçici vergi, cari dönemin kurumlar vergisi oranıyla hesaplanır. GİB tablosuna göre 2026 için genel oran %25'tir; bankalar, finansal kiralama ve faktoring şirketleri, elektronik ödeme ve para kuruluşları, sigorta ve emeklilik şirketleri gibi kurumlarda %30 uygulanır. Kurumlar vergisi oranının indirimli uygulandığı durumlarda geçici vergi oranı da indirimli uygulanır.
Geçici vergi nasıl hesaplanır?
Geçici vergi matrahı, yılbaşından dönem sonuna kadar olan kümülatif kazançtır. Hesaplama genel olarak şu sırayla yapılır:
- Yılbaşından dönem sonuna kadar olan gelir ve giderler, dönemsellik ilkesine göre kayda alınır.
- Dönem sonu değerlemesi yapılır; amortismanlar, karşılıklar ve tahakkuklar hesaplanır.
- Kanunen kabul edilmeyen giderler eklenir, istisna ve indirimler düşülür.
- Ortaya çıkan matraha geçici vergi oranı uygulanır.
- Aynı yıl içinde önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergi düşülür; kalan tutar o dönemin ödemesidir.
Bu hesap, düzgün tutulmuş bir muhasebeye dayanır: eksik kaydedilen bir gider fazla vergi ödemenize, kaydedilmeyen bir gelir ise cezalı tarhiyata yol açabilir. Cokivo online muhasebe müşterilerinde geçici vergi beyannamesi, defterleriniz üzerinden yetkili mali müşaviriniz tarafından hazırlanır ve sizin adınıza verilir.
Geçici vergi ödemesi nasıl ve ne zaman yapılır?
Geçici vergi ödemesi, beyanname verme süresi içinde yapılır; yani beyannamenin son günü aynı zamanda ödemenin de son günüdür. Geçici vergi ödeme tarihleri bu nedenle beyan tarihleriyle aynıdır: 17 Mayıs, 17 Ağustos, 17 Kasım ve izleyen yılın 17 Şubat'ı.
- Geçici vergi ödeme işlemi Dijital Vergi Dairesi, anlaşmalı bankaların internet ve mobil kanalları veya vergi dairesi veznesi üzerinden yapılabilir.
- Beyanname e-Beyanname sistemiyle verilir; tahakkuk fişi oluştuktan sonra ödeme yapılır.
- Süresinde ödenmeyen geçici vergi için gecikme zammı işler; beyannamenin süresinde verilmemesi ise ayrıca usulsüzlük cezası doğurur.
Geçici vergi uzatıldı mı sorusu her dönem gündeme gelir. Süre uzatımları ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı ya da GİB duyurusuyla yapılır; sosyal medya paylaşımlarına değil, GİB'in resmî duyurularına bakın.
Geçici vergi muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Tek düzen hesap planında geçici vergi muhasebe kaydı, ödenen verginin yıl sonuna kadar peşin ödenmiş bir vergi olarak izlenmesi esasına dayanır. Geçici vergi tahakkuk kaydı ile ödeme kaydı ayrı yapılır.
| İşlem | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Tahakkuk | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar |
| Ödeme | 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 102 Bankalar (veya 100 Kasa) |
| Yıl sonu mahsup | 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar |
Uygulamada şirketin hesap planı, ara dönem bilanço tercihleri ve mahsup edilemeyen tutarın iadesi gibi durumlara göre kayıtlar farklılaşabilir. Kayıt yöntemini mali müşavirinizle belirleyin.
Geçici vergi: sık sorulan sorular
Şahıs şirketi geçici vergi öder mi?
Gerçek usulde vergilendirilen bir şahıs şirketi ticari kazancı üzerinden gelir geçici vergisi öder. Basit usulde vergilendirilen şahıs işletmeleri ise geçici vergi ödemez. Serbest meslek erbabı da serbest meslek kazancı için geçici vergi beyannamesi verir.
Zarar eden şirket geçici vergi beyannamesi verir mi?
Evet. Dönemde zarar oluşsa veya matrah çıkmasa da geçici vergi beyannamesi süresinde verilmelidir. Bu durumda ödenecek vergi çıkmaz, ancak beyannamenin verilmemesi usulsüzlük cezasına yol açabilir.
2026 1. dönem geçici vergi ne zaman verilir?
Ocak–Şubat–Mart dönemini kapsayan birinci dönem geçici vergi beyannamesi, izleyen ikinci ay olan Mayıs ayının 17'nci günü saat 23.59'a kadar verilir ve aynı süre içinde ödenir. Son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar.
Geçici vergi uzatıldı mı, nereden takip edilir?
Geçici vergi beyan veya ödeme süresi ancak resmî bir karar ya da GİB duyurusuyla uzatılabilir. Güncel bir uzatma olup olmadığını gib.gov.tr duyurularından takip edin. Muhasebe hizmeti aldığınız mali müşavir de bu değişiklikleri sizin için izler.
Ödenen geçici vergi geri alınabilir mi?
Yıl içinde ödenen geçici vergiler yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür. Mahsup edilemeyen tutar, kanundaki şartlar ve süreler içinde talep edilmesi halinde iade edilebilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilebilir. Talep süresini kaçırmamak için yıllık beyanname döneminde bu konuyu mali müşavirinizle konuşun.
Geçici vergi oranı her yıl değişir mi?
Gelir vergisi mükellefleri için oran, gelir vergisi tarifesinin ilk dilim oranına bağlıdır; kurumlar için ise kurumlar vergisi oranına bağlıdır. Bu oranlar kanun değişiklikleriyle değişebilir. GİB'in yayımladığı geçici vergi oranları tablosuna göre 2026 için oranlar gelirde %15, kurumlarda genel olarak %25'tir.
Geçici vergi beyannamesini kim verir?
Beyanname e-Beyanname sistemi üzerinden mükellefin kendisi veya yetkilendirdiği mali müşavir tarafından verilir. Geçici vergi hesabı dönem sonu değerlemesi gerektirdiğinden çoğu işletme bu beyannameyi mali müşavirine hazırlatır. Cokivo online muhasebe hizmetinde bu iş, yetkili mali müşavirler tarafından yürütülür.