Rehber · Güncelleme:
Şahıs şirketi kurma: şahıs şirketi nasıl kurulur, ne gerekir?
Şahıs şirketi kurma, kendi adınıza ticari veya mesleki faaliyete başlamak için vergi dairesine işe başlama bildirimi yapmak ve faaliyetinize göre ticaret siciline ya da esnaf siciline ve ilgili odaya kaydolmak demektir. Kimlik, adres ve faaliyet konusu bilgileriyle başvurulur; vergi dairesi yoklamasından sonra vergi kaydınız açılır ve fatura düzenlemeye başlayabilirsiniz.
Şahıs şirketi nedir?
Şahıs şirketi nedir sorusunun kısa cevabı: bir gerçek kişinin, kendi adı ve hesabına ticari, zanaat veya serbest meslek faaliyeti yürütmek için açtığı işletmedir. Hukuken ayrı bir tüzel kişilik oluşmaz; işletmenin sahibi ile işletme aynı kişidir. Bu yüzden vergi kaydı da kişinin T.C. kimlik numarası üzerinden açılır ve kazanç, sahibinin gelir vergisi beyannamesinde beyan edilir.
Günlük dilde "şahıs şirketi" denilse de bu yapı üç farklı şekilde karşımıza çıkar: ticari kazanç elde eden gerçek kişi tacir, faaliyeti daha çok bedeni çalışmaya dayanan esnaf ve sanatkâr ile doktor, avukat, yazılımcı, tasarımcı gibi serbest meslek erbabı. Hangi gruba girdiğiniz; hangi sicile kaydolacağınızı, hangi odaya üye olacağınızı ve fatura mı serbest meslek makbuzu mu düzenleyeceğinizi belirler.
Şahıs şirketi nasıl kurulur? Adım adım
Şahıs şirketi nasıl açılır diye soranlar için süreç, faaliyet türüne göre küçük farklarla genellikle şu adımlardan oluşur:
- Faaliyet konusunu netleştirin: Ne satacağınızı veya hangi hizmeti vereceğinizi belirleyin; bu, faaliyet kodunuzu (NACE) ve kaydolacağınız odayı belirler.
- İşyeri adresini belirleyin: Kira sözleşmesi, tapu veya sanal ofis sözleşmesi gibi adresi kullanma hakkınızı gösteren bir belge hazırlayın.
- Vergi usulünü seçin: Şartları taşıyorsanız basit usul, aksi hâlde gerçek usul (işletme defteri) üzerinden vergilendirilirsiniz.
- Vergi dairesine işe başlama bildirimi yapın: Başvuru, işyerinin bağlı olduğu vergi dairesine yapılır; bazı durumlarda e-Devlet veya İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden de başlatılabilir.
- Vergi dairesi yoklamasını tamamlayın: Memurlar bildirdiğiniz adreste faaliyetin yapılabileceğini kontrol eder ve vergi kaydınız açılır.
- Sicil ve oda kaydını yapın: Tacirler ticaret siciline ve ticaret odasına, esnaf ve sanatkârlar esnaf siciline ve meslek odasına kaydolur; serbest meslek erbabı için genellikle vergi kaydı yeterlidir.
- Fatura ve muhasebe altyapısını kurun: Mali müşavirle çalışmaya başlayın, gerekirse e-Fatura veya e-Arşiv sistemine geçin ve ilk faturanızı düzenleyin.
Vergi kaydınız açıldığında Bağ-Kur (4/b) sigortalılığınız da genellikle başlar ve prim ödeme yükümlülüğü doğar. Başka bir işte SGK'lı çalışmaya devam ediyorsanız bu durumun nasıl değerlendirileceğini kuruluştan önce mali müşavirinize sorun.
e-Devlet ile şahıs şirketi kurma mümkün mü?
e-Devlet şahıs şirketi kurma, en çok merak edilen konulardan biri. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sunduğu işe başlama talebi hizmetiyle, bazı faaliyet türlerinde işe başlama başvurusunu e-Devlet veya İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden online olarak başlatmak mümkündür. Başvurunun ardından vergi dairesi yoklaması ve gerektiğinde belge teslimi yine yapılır.
Ancak ticaret siciline veya esnaf siciline kayıt gerektiren faaliyetlerde oda ve sicil işlemleri ayrıca yürütülür. Yani e-Devlet süreci hızlandırır ama her durumda tüm işlemleri tek ekranda bitirmeyebilir. Hangi kanalın sizin faaliyetiniz için uygun olduğunu başvurudan önce kontrol etmek, geri dönüşleri önler.
Şahıs şirketi için gerekli belgeler
Şahıs şirketi için gerekli belgeler faaliyet türüne ve kaydolacağınız sicile göre değişebilir. Çoğu başvuruda istenen temel belgeler şunlardır:
- T.C. kimlik kartı veya kimlik bilgileri
- İşyeri adresine ait kira sözleşmesi, tapu fotokopisi ya da sanal ofis sözleşmesi
- Adres kendinize ait değilse, gerektiğinde mülk sahibinin muvafakatı
- Ticaret siciline kayıt olacaksanız imza beyannamesi ve sicilin istediği dilekçe/formlar
- Faaliyet konusuna göre gerekebilecek diploma, ustalık belgesi veya meslek odası kaydı
- Mali müşavirle çalışacaksanız vekâlet veya yetkilendirme
Belge listesi vergi dairesine, odaya ve faaliyet koduna göre farklılık gösterebilir. Başvurudan önce bağlı olacağınız vergi dairesi ve odadan güncel listeyi teyit etmeniz önerilir.
Şahıs şirketi kurma maliyeti
Şahıs şirketi kurma maliyeti tek bir rakamla ifade edilemez; faaliyet türünüze, kaydolacağınız odaya, adres tercihinize ve mali müşavir ücretine göre değişir. Harç ve oda ücretleri her yıl güncellendiği için kesin tutarı başvuru dönemindeki tarifelerden öğrenmek gerekir. Maliyet kalemleri genellikle şunlardır:
- Sicil tescil ve ilan giderleri (ticaret siciline kayıt gerekiyorsa)
- Oda kayıt ücreti ve yıllık aidat
- İmza beyannamesi veya noter işlemleri (gerekiyorsa)
- Mali müşavir kuruluş ve aylık muhasebe ücreti
- İşyeri kirası ya da sanal ofis ücreti
- e-Fatura için mali mühür veya e-imza gibi dijital altyapı giderleri
- Kuruluştan sonra düzenli olarak ödenen Bağ-Kur primi ve vergiler
Şahıs şirketi açma maliyeti, sermaye şartı ve şirket sözleşmesi gerektirmediği için limited ve anonim şirkete göre genellikle daha düşüktür. Bu, yeni başlayan serbest çalışanların şahıs şirketini tercih etmesinin en önemli nedenlerinden biridir.
Şahıs şirketi avantajları ve dezavantajları
Şahıs şirketi avantajları özellikle tek başına çalışanlar ve işini test etmek isteyenler için belirgindir:
- Kuruluş hızlı ve bürokrasisi azdır; şirket sözleşmesi veya sermaye taahhüdü gerekmez.
- Kuruluş ve muhasebe maliyetleri sermaye şirketlerine göre genellikle daha düşüktür.
- Kazanç üzerinde tek başınıza karar verirsiniz; ortak veya genel kurul onayı gerekmez.
- Şartları taşıyorsanız basit usul gibi daha sade vergilendirme seçenekleri bulunur.
- Kapatma işlemleri, sermaye şirketlerinin tasfiye sürecine göre daha kısadır.
Dezavantajların başında sınırsız sorumluluk gelir: işletmenin borçlarından kişisel malvarlığınızla sorumlu olursunuz. Ayrıca kazanç arttıkça artan oranlı gelir vergisi tarifesi uygulanır; belirli bir ciro seviyesinden sonra sermaye şirketi daha avantajlı hâle gelebilir. Ortak almak veya yatırım çekmek de şahıs şirketinde mümkün değildir.
E-ticaret için şahıs şirketi kurulur mu?
Evet. E-ticaret için şahıs şirketi, pazaryerlerinde veya kendi sitenizde satış yapmaya başlamanın en yaygın yoludur. Pazaryerlerinin çoğu satıcı hesabı açarken vergi levhası ve fatura düzenleme imkânı ister; şahıs şirketi bu şartları karşılar.
E-ticarette dikkat edilmesi gereken konular: faaliyet kodunun internetten satışı kapsaması, işyeri adresinin vergi dairesince kabul edilir olması, yüksek işlem hacminde e-Fatura ve e-Arşiv'e geçiş ihtiyacı ve basit usulden yararlanma şartlarının e-ticarette sınırlı olabilmesidir. Evden yapılan bazı satışlara özel vergi istisnaları da bulunduğundan, kuruluştan önce durumunuzu bir mali müşavirle değerlendirmeniz faydalı olur.
Şahıs şirketi mi limited şirket mi?
Şahıs şirketi mi limited şirket mi sorusunun cevabı; ortak sayınıza, beklediğiniz kazanca ve risk tercihinize bağlıdır. Temel farklar şöyle özetlenebilir:
| Konu | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok, sahibiyle aynı kişi | Var, ayrı tüzel kişi |
| Ortak sayısı | Tek kişi | En az 1, en fazla 50 ortak |
| Sorumluluk | Sınırsız, kişisel malvarlığıyla | Kural olarak taahhüt edilen sermaye ile sınırlı |
| Sermaye şartı | Yok | Kanunla belirlenen asgari sermaye |
| Vergilendirme | Artan oranlı gelir vergisi | Kurumlar vergisi, kâr dağıtımında ayrıca vergi |
| Defter | Basit usul veya işletme defteri | Bilanço esası |
| Kuruluş maliyeti | Genellikle daha düşük | Genellikle daha yüksek |
Tek başınıza çalışıyor ve hızlı başlamak istiyorsanız şahıs şirketi çoğu zaman yeterlidir. Ortaklarınız varsa, riskinizi sınırlamak istiyorsanız veya kazancınız belirgin şekilde yüksekse limited şirketi değerlendirin. Ayrıntılı bilgi için limited şirket kurma rehberimize göz atabilirsiniz.
Şahıs şirketi kurma sürecini online yürütmek
Cokivo ile şahıs şirketi kurma sürecini ofis ofis dolaşmadan başlatabilirsiniz: belgelerinizi panelden yüklersiniz, başvuru ve yoklama adımları takip edilir. Kendi adresinizi göstermek istemiyorsanız Cokivo sanal ofis adresini işyeri adresi olarak kullanabilirsiniz. Kuruluş tamamlandığında online muhasebe ve e-Fatura altyapınız aynı hesapta hazır olur.
Şahıs şirketi kurma: sık sorulan sorular
Şahıs şirketi nasıl kurulur?
Şahıs şirketi kurmak için faaliyet konusu ve işyeri adresi belirlenir, vergi dairesine işe başlama bildirimi yapılır ve yoklamanın ardından vergi kaydı açılır. Ticari faaliyette bulunacaksanız ticaret siciline, esnaf ve sanatkârsanız esnaf siciline ve ilgili odaya da kaydolursunuz. Serbest meslek erbabı için genellikle vergi kaydı yeterlidir.
Şahıs şirketi kurma maliyeti ne kadar?
Kesin tutar; faaliyet türüne, oda ve sicil ücretlerine, adres tercihine ve mali müşavir ücretine göre değişir. Harç ve oda ücretleri her yıl güncellendiği için güncel tarifeye bakmak gerekir. Şahıs şirketinde sermaye şartı olmadığından toplam maliyet genellikle sermaye şirketlerine göre daha düşüktür.
Şahıs şirketi evden açılır mı?
Evet, ev adresi işyeri adresi olarak gösterilebilir; vergi dairesi yoklamada bu adreste faaliyetin yürütülebileceğini kontrol eder. Kiracıysanız mülk sahibinin onayı istenebilir. Ev adresinizi paylaşmak istemiyorsanız sanal ofis adresi de kullanılabilir.
Şahıs şirketi açınca Bağ-Kur'lu olur muyum?
Vergi kaydınız ve varsa oda kaydınız açıldığında kural olarak 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığınız başlar ve prim ödeme yükümlülüğü doğar. Aynı anda SGK'lı (4/a) çalışıyorsanız sigortalılık durumunuz farklı değerlendirilebilir. Bu nedenle kuruluştan önce mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Şahıs şirketi ile serbest meslek kaydı aynı şey mi?
İkisi de gerçek kişi adına açılan vergi kaydıdır, ancak kazancın türü farklıdır. Mal alım satımı veya ticari hizmet ticari kazanç sayılır ve fatura düzenlenir; doktorluk, avukatlık, danışmanlık gibi mesleki faaliyetler serbest meslek kazancıdır ve serbest meslek makbuzu düzenlenir. Hangisine girdiğiniz faaliyet konunuza göre belirlenir.
Şahıs şirketi sonradan limited şirkete dönüştürülebilir mi?
Evet, işiniz büyüdüğünde şahıs işletmenizi bir sermaye şirketine devrederek veya yeni bir limited şirket kurarak yapınızı değiştirebilirsiniz. Bu geçişin vergi ve muhasebe sonuçları olduğundan, zamanlamayı mali müşavirinizle planlamanız önemlidir.
Şahıs şirketi kurmak için sermaye gerekir mi?
Hayır. Şahıs şirketinde kanunen belirlenmiş bir asgari sermaye şartı yoktur ve bankaya sermaye yatırmanız gerekmez. Bu, şahıs şirketinin limited ve anonim şirkete göre daha kolay kurulmasının başlıca nedenlerindendir.