Rehber · Güncelleme:
NACE kodu nedir? Nasıl sorgulanır, nasıl değiştirilir?
NACE kodu, işletmenizin yaptığı ekonomik faaliyeti tanımlayan, Avrupa Birliği sınıflamasına dayanan faaliyet kodudur. Türkiye'de vergi dairesi, ticaret sicili, meslek odası ve SGK kayıtlarında kullanılır ve altı haneli olarak uygulanır. Doğru NACE kodu; vergi kaydınızı, oda kaydınızı ve işyerinizin iş sağlığı ve güvenliği tehlike sınıfını doğrudan etkiler.
NACE kodu nedir?
NACE kodu nedir sorusunun kısa cevabı: Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması'nın (NACE) Türkiye'de kullanılan karşılığıdır. Her ekonomik faaliyete, örneğin bina inşaatına, yazılım geliştirmeye veya gayrimenkul aracılığına bir kod atanır. Böylece farklı kurumlar aynı işletmeyi aynı dille tanımlar.
Sınıflama kademeli bir yapıdadır: en üstte harfle gösterilen geniş bölümler, ardından iki haneli bölümler, üç haneli gruplar ve dört haneli sınıflar gelir. Avrupa düzeyindeki sınıflama dört haneye kadar iner; Türkiye'de bunun altına ulusal ihtiyaçlar için iki hane daha eklenir. Bu yüzden vergi ve SGK kayıtlarında altı haneli kodlar görürsünüz.
Avrupa Komisyonu, NACE Rev.2 sınıflamasını 2023/137 sayılı Yönetmelikle NACE Rev.2.1 olarak güncelledi. Türkiye'de TÜİK koordinasyonunda altı haneli NACE Rev.2.1 listesi hazırlandı ve SGK işyeri kayıtlarındaki kodlar Mart 2025'te otomatik olarak yeni sürüme dönüştürüldü. Eski bir listeden kod seçmeden önce güncel listeyi kontrol edin.
NACE kodu nerelerde kullanılır, neden önemli?
NACE kodu, işletmenizin resmî kayıtlarda "ne iş yaptığını" gösterir. Yanlış kod seçimi, ilerleyen dönemde düzeltme yazışmalarına, oda değişikliğine veya beklemediğiniz yükümlülüklere yol açabilir. Kodun etkili olduğu başlıca alanlar şunlardır:
- Vergi kaydı: İşe başlarken bildirdiğiniz faaliyet, vergi dairesi kaydınızdaki faaliyet kodunu belirler.
- Ticaret sicili ve oda kaydı: Şirketin faaliyet konuları ve hangi meslek grubuna kaydolacağınız bu kodlarla ilişkilidir.
- Esnaf ve sanatkâr kaydı: Ticaret Bakanlığı'nın sektör ve meslek NACE listesi, bir faaliyetin esnaf kapsamında olup olmadığını gösterir.
- SGK işyeri kaydı: Dört haneli NACE kodu, 26 haneli işyeri sicil numarasının bir parçasıdır.
- İş sağlığı ve güvenliği: İşyerinin tehlike sınıfı NACE koduna göre belirlenir.
- Teşvik ve destekler: Pek çok destek programı, başvuru şartlarını belirli faaliyet kodlarına bağlar.
NACE kodu sorgulama: Kodunuzu nasıl öğrenirsiniz?
NACE kodu sorgulama iki farklı ihtiyaçtan doğar: kendi işletmenizin kayıtlı kodunu öğrenmek veya yapacağınız iş için doğru kodu bulmak. NACE kodu nasıl öğrenilir diye soruyorsanız, kayıtlı işletmeler için başlıca yollar şunlardır:
- Vergi kaydınızı kontrol edin: Dijital Vergi Dairesi'ndeki mükellefiyet bilgilerinizde ve vergi levhanızda faaliyet bilgileriniz yer alır.
- Faaliyet belgenize bakın: Ticaret veya sanayi odasından aldığınız faaliyet belgesinde kayıtlı faaliyetleriniz görünür.
- SGK işyeri kaydınızı inceleyin: İşvereniz varsa e-SGK İşveren Sistemi üzerinden işyeri bilgilerinizi ve işyeri sicil numaranızdaki NACE kodunu kontrol edebilirsiniz.
- Mali müşavirinize sorun: Muhasebe kayıtlarınızı tutan mali müşavir, vergi dairesindeki ana faaliyet kodunuzu kolayca görebilir.
Yeni başlayacağınız bir iş için ise NACE kodu öğrenme işini resmî listeler üzerinden yapmanız gerekir. Faaliyet tanımlarında anahtar kelimeyle arama yapıp işinizi en iyi anlatan sınıfı seçersiniz. Benzer görünen kodların açıklamaları arasında küçük ama önemli farklar olabileceğini unutmayın.
Güncel NACE kodu listesi nerede bulunur?
Güncel nace kodu listesi için kaynak seçerken resmî kurumların yayımladığı listeleri esas alın. Ticaret Bakanlığı, esnaf ve sanatkârlarca kullanılacak sektör ve meslek NACE listesini NACE Rev.2.1'e göre güncelleyerek indirilebilir Excel dosyası olarak yayımlamaktadır. Bu nedenle nace kodu excel formatında arıyorsanız bu listeyle başlayabilirsiniz; tehlike sınıflarıyla birlikte kodlar ise İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin ekinde yer alır.
İnternette dolaşan pek çok liste NACE Rev.2 dönemine aittir. Rev.2.1 ile bazı faaliyetler farklı kodlara taşındı veya birleştirildi. Kod seçerken listenin hangi sürüme ait olduğunu mutlaka kontrol edin.
E-ticaret, emlak, danışmanlık ve inşaat için hangi NACE kodu?
Aşağıdaki tablo, en çok sorulan faaliyetlerin NACE sınıflamasında hangi grupta yer aldığını genel hatlarıyla gösterir. Kesin altı haneli kod, faaliyetinizin ayrıntısına göre güncel listeden seçilmelidir.
| Faaliyet | NACE'deki yeri | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| E-ticaret, internet satışı | Perakende ticaret bölümü | Rev.2.1 ile perakende satışın sınıflandırma mantığı değişti; kodu sattığınız ürüne ve satış biçiminize göre güncel listeden seçin |
| Emlak, emlakçılık | Gayrimenkul faaliyetleri içindeki aracılık sınıfı | Kendi mülkünü kiralamak ile başkası adına aracılık farklı kodlardır |
| Danışmanlık | Faaliyet alanına göre farklı bölümler | Yönetim, bilişim, mühendislik ve mali danışmanlık ayrı kodlarda yer alır |
| İnşaat | İnşaat bölümü | Bina inşaatı, bina dışı yapılar ve özel inşaat işleri (tesisat, boya gibi) ayrı gruplardır |
E-ticaret nace kodu seçerken, sadece kendi sitenizden mi yoksa pazaryerlerinden mi sattığınızı ve hangi ürün grubunu sattığınızı netleştirin. Bu yüzden internet satış nace kodu olarak tek bir kod düşünmek yerine, ana ürün grubunuzu yansıtan kodu ana faaliyet olarak seçmek çoğu zaman daha doğrudur. Emlak nace kodu seçiminde ise aracılık faaliyeti yapacaksanız, Ticaret Bakanlığı'nın taşınmaz ticareti yetki belgesi düzenlemesini de dikkate almanız gerekir.
Danışmanlık nace kodu konusunda en sık hata, her türlü danışmanlığı tek koda sığdırmaktır. İşletme ve yönetim danışmanlığı, bilişim danışmanlığı, mühendislik danışmanlığı ve muhasebe ya da vergi danışmanlığı ayrı faaliyetlerdir; bazılarında meslek ruhsatı da gerekir. İnşaat işlerinde ise inşaat nace kodu; konut, konut dışı bina ve altyapı işlerine göre ayrışır; tehlike sınıfı da çoğunlukla bu ayrıma göre değişir.
NACE kodu ve tehlike sınıfı ilişkisi
NACE kodu tehlike sınıfı ilişkisi, işvereni doğrudan ilgilendirir. İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, her NACE koduna "az tehlikeli", "tehlikeli" veya "çok tehlikeli" sınıflarından birini atar. Tebliğde NACE Rev.2.1 geçişi için yapılan değişiklik 13 Mart 2025'te Resmî Gazete'de yayımlandı.
Tehlike sınıfı; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti alma, çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin sıklığı ve risk değerlendirmesinin yenilenme süresi gibi yükümlülükleri belirler. Yani aynı sayıda çalışanı olan iki işletmenin yükümlülükleri, NACE kodlarına göre birbirinden farklı olabilir.
SGK'nın açıklamasına göre işyerinin dört haneli NACE kodu değiştiğinde 26 haneli işyeri sicil numarası da değişir. Kontrollerinizi e-SGK İşveren Sistemi üzerinden yapabilirsiniz.
NACE kodu değişikliği ve ekleme nasıl yapılır?
İşiniz büyüdükçe yeni faaliyetler eklemek veya ana faaliyetinizi değiştirmek isteyebilirsiniz. NACE kodu değişikliği ve nace kodu ekleme işlemleri, kayıtlı olduğunuz her kurumda ayrı ayrı güncellenir. Genel akış şöyledir:
- Yeni faaliyetinize uygun kodu güncel listeden belirleyin ve ana faaliyet mi yan faaliyet mi olacağına karar verin.
- Şirketseniz, faaliyet konusu şirket sözleşmesinde yazmıyorsa önce sözleşmenin amaç ve konu maddesini değiştirin; bu değişiklik tescil ve ilan edilir.
- Vergi dairesine değişiklik bildirimi yapın; bildirim mali müşaviriniz aracılığıyla elektronik ortamda da verilebilir.
- Ticaret veya sanayi odasındaki kaydınızı güncelleyin; faaliyet değişikliği meslek grubunuzu değiştirebilir.
- Çalışanınız varsa SGK işyeri kaydındaki NACE kodunun yeni faaliyetinizle uyumlu olduğunu kontrol edin; SGK nace kodu değişikliği tehlike sınıfınızı ve işyeri sicil numaranızı etkileyebilir.
Bu adımların sırası ve hangi belgelerin isteneceği, işletme türünüze ve bağlı olduğunuz kurumlara göre değişir. Cokivo online muhasebe müşterilerinde faaliyet değişikliği bildirimleri yetkili mali müşavirlerimiz tarafından sizin adınıza hazırlanır ve takip edilir.
Şirket kurarken NACE kodu nasıl seçilir?
Şirket kurarken doğru kodu seçmek, sonradan değişiklik yapmaktan çok daha kolaydır. Şu ipuçları işinizi kolaylaştırır:
- Ana faaliyetinizi gelirinizin büyük kısmını getirecek işe göre belirleyin.
- Yakın vadede yapacağınız işleri şirket sözleşmesinin faaliyet konularına baştan ekleyin.
- İzin, ruhsat veya yetki belgesi gerektiren faaliyetleri ayrıca kontrol edin.
- Tehlike sınıfını önceden öğrenin; özellikle çalışan alacaksanız maliyetlerinizi etkiler.
- Yararlanmak istediğiniz destek programlarının hangi kodları kapsadığına bakın.
Cokivo ile şirket kurarken faaliyet konularınız ve NACE kodlarınız, yaptığınız işe göre kuruluş aşamasında birlikte belirlenir. Böylece vergi, oda ve SGK kayıtlarınız ilk günden uyumlu başlar.
NACE kodu: sık sorulan sorular
NACE kodu nedir?
NACE kodu, işletmenin yaptığı ekonomik faaliyeti tanımlayan ve Avrupa Birliği'nin ekonomik faaliyet sınıflamasına dayanan koddur. Türkiye'de altı haneli olarak kullanılır. Vergi dairesi, ticaret sicili, meslek odası ve SGK kayıtlarında aynı sınıflama esas alınır.
NACE kodumu nasıl öğrenirim?
Vergi levhanızdan veya Dijital Vergi Dairesi'ndeki mükellefiyet bilgilerinizden, odanızdan aldığınız faaliyet belgesinden ve çalışanınız varsa e-SGK İşveren Sistemi'ndeki işyeri bilgilerinizden kodunuzu öğrenebilirsiniz. En hızlı yol çoğu zaman mali müşavirinize sormaktır.
NACE kodu kaç hanelidir?
Avrupa düzeyindeki NACE sınıflaması dört haneli sınıflara kadar iner. Türkiye'de bu yapının altına ulusal ihtiyaçlar için iki hane eklenir ve altı haneli kodlar kullanılır. SGK işyeri sicil numarasında ise dört haneli kod yer alır.
NACE Rev.2.1 nedir, kodum değişti mi?
NACE Rev.2.1, Avrupa Komisyonu'nun 2023'te yayımladığı güncellenmiş faaliyet sınıflamasıdır. SGK, işyeri kayıtlarındaki kodları Mart 2025'te otomatik olarak Rev.2.1'e dönüştürdü; dört haneli kodu değişen işyerlerinin sicil numarası da değişti. Kendi kaydınızı e-SGK İşveren Sistemi'nden kontrol edebilirsiniz.
NACE kodu değişikliği nasıl yapılır?
Önce yeni faaliyetinize uygun kodu belirlersiniz. Şirketlerde faaliyet konusu sözleşmede yoksa sözleşme değişikliği yapılır ve tescil edilir; ardından vergi dairesine değişiklik bildirimi verilir, oda ve gerekiyorsa SGK kayıtları güncellenir. Süreç kurumlara göre farklılık gösterdiği için mali müşavirinizle planlamanız önerilir.
NACE kodu tehlike sınıfını nasıl etkiler?
İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, her NACE koduna az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıflarından birini atar. Tehlike sınıfı; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti, eğitim sıklığı ve risk değerlendirmesi gibi yükümlülükleri belirler. Bu nedenle kod seçimi, çalışan alacak işverenler için özellikle önemlidir.
Birden fazla NACE kodu olabilir mi?
Evet. İşletmenin bir ana faaliyet kodu ve buna ek olarak yan faaliyet kodları olabilir. Ana faaliyet kodu genellikle gelirin büyük kısmının elde edildiği işe göre belirlenir. Yan faaliyetlerin de vergi ve oda kayıtlarına doğru şekilde işlenmesi gerekir.